دسته موتور هیدرولیکی یا لاستیکی؟ | تفاوت‌ها، مزایا و کدام را بخریم

وقتی برای خرید دسته موتور به فروشگاه لوازم یدکی مراجعه می‌کنید، احتمالاً با دو اصطلاح دسته موتور هیدرولیکی و دسته موتور لاستیکی روبه‌رو می‌شوید. شاید برایتان سوال باشد که این دو چه تفاوتی دارند، کدام بهتر است و آیا می‌توان به جای دسته موتور هیدرولیکی، نوع لاستیکی ارزان‌تر را نصب کرد؟

در این مقاله ساختار، نحوه‌ی کار، مزایا و معایب هر دو نوع را به‌صورت کامل مقایسه می‌کنیم و توضیح می‌دهیم در خودروهای چری و ام وی ام کدام دسته موتورها هیدرولیکی هستند. برای آشنایی مقدماتی با این قطعه، مقاله‌ی دسته موتور چیست را ببینید.

دسته موتور لاستیکی چیست؟

دسته موتور لاستیکی ساده‌ترین نوع دسته موتور است که از یک بلوک لاستیک طبیعی یا مصنوعی (معمولاً آمیزه‌ی NR یا EPDM) تشکیل شده که بین دو صفحه یا براکت فلزی قالب‌گیری و به آن‌ها چسبانده (ولکانیزه) شده است. لاستیک با تغییر شکل الاستیک خود، بخشی از انرژی ارتعاش را جذب می‌کند.

در برخی دسته موتورهای لاستیکی، حفره‌ها یا شیارهایی در لاستیک طراحی می‌شود تا سختی دسته موتور در جهت‌های مختلف متفاوت باشد؛ یعنی در جهت عمودی نرم‌تر و در جهت پیچشی سفت‌تر عمل کند.

مزایای دسته موتور لاستیکی

قیمت مناسب‌تر
ساختار ساده و مقاوم در برابر آسیب‌های ناگهانی
نشتی ندارد و خرابی آن به‌تدریج و قابل مشاهده است
برای دسته‌های عقب و شاتونی که نیاز به سختی بیشتر دارند مناسب است

معایب دسته موتور لاستیکی

جذب لرزش ضعیف‌تر، به‌خصوص در حالت درجا و دورهای پایین
لرزش بیشتری به کابین منتقل می‌کند
با گذشت زمان سفت و ترک‌دار می‌شود

دسته موتور هیدرولیکی چیست؟

دسته موتور هیدرولیکی (Hydraulic Engine Mount) نسخه‌ی پیشرفته‌تر دسته موتور لاستیکی است. در این نوع، داخل بدنه‌ی لاستیکی دو محفظه‌ی پر از مایع (معمولاً ترکیب آب و گلیکول) وجود دارد که با یک صفحه‌ی جداکننده و یک کانال باریک به هم متصل‌اند. یک دیافراگم لاستیکی نیز تغییرات حجم را جبران می‌کند.

دسته موتور هیدرولیکی چگونه کار می‌کند؟

وقتی موتور لرزش دارد، فشار وارد شده به دسته موتور باعث می‌شود مایع از محفظه‌ی بالایی از طریق کانال باریک به محفظه‌ی پایینی جریان پیدا کند و برعکس. مقاومت مایع در این کانال، انرژی ارتعاش را به گرما تبدیل کرده و میرا می‌کند. نتیجه این است که:

در ارتعاشات با دامنه‌ی زیاد و فرکانس پایین (مثل لرزش درجا، ضربه‌ی روشن و خاموش کردن، دست‌انداز)، دسته موتور هیدرولیکی خیلی بهتر از نوع لاستیکی عمل می‌کند.
در ارتعاشات با دامنه‌ی کم و فرکانس بالا (دور بالای موتور)، دسته موتور نرم عمل می‌کند و صدای کمتری به کابین می‌رسد.

مزایای دسته موتور هیدرولیکی

جذب عالی لرزش در حالت درجا
کابین بسیار آرام‌تر و سواری نرم‌تر
مناسب برای موتورهای توربو، سه‌سیلندر و گیربکس‌های اتومات و CVT و DCT
کاهش فشار روی سایر قطعات بدنه و جلوبندی

معایب دسته موتور هیدرولیکی

قیمت بالاتر
احتمال نشتی مایع و از کار افتادن ناگهانی
حساسیت بیشتر به گرما و کیفیت ساخت؛ نمونه‌های بی‌کیفیت خیلی زود نشت می‌کنند

جدول مقایسه دسته موتور هیدرولیکی و لاستیکی

ویژگی	دسته موتور لاستیکی	دسته موتور هیدرولیکی
ساختار	لاستیک + فلز	لاستیک + فلز + مایع و محفظه
جذب لرزش درجا	متوسط	بسیار خوب
آرامش کابین	معمولی	بالا
قیمت	ارزان‌تر	گران‌تر
نوع خرابی	ترک و سفت شدن تدریجی	نشت مایع، گاهی ناگهانی
عمر معمول	۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر	۵۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر (بسته به کیفیت)
کاربرد رایج	دسته عقب، شاتونی، دسته گیربکس	دسته راست (سمت موتور)

دسته موتور الکترونیکی (فعال) چیست؟

نسل جدیدتر دسته موتورها، دسته موتورهای فعال یا الکترونیکی هستند. این دسته موتورها یک شیر برقی یا خلأیی دارند که توسط ECU کنترل می‌شود و سختی دسته موتور را بر اساس دور موتور تغییر می‌دهد؛ در درجا نرم و در شتاب‌گیری سفت. این فناوری بیشتر در خودروهای لوکس و برخی خودروهای هیبرید استفاده می‌شود و در خودروهای رایج بازار ایران کمتر دیده می‌شود.

کدام دسته موتورهای چری و ام وی ام هیدرولیکی هستند؟

در بیشتر خودروهای چری و ام وی ام، دسته موتور راست (سمت موتور و تسمه تایم) که بیشترین وزن و لرزش را تحمل می‌کند، از نوع هیدرولیکی یا نیمه‌هیدرولیکی است، و دسته‌های چپ، عقب و شاتونی معمولاً لاستیکی هستند. برای مثال:

در مقابل، دسته‌هایی مانند دسته موتور عقب پایین تیگو ۷ (شاتونی) یا دسته موتور عقب آریزو ۵ (شاتونی) به دلیل وظیفه‌ی مهار گشتاور، لاستیکی و سفت‌تر ساخته می‌شوند.

نکته: نوع دقیق هر دسته موتور به مدل، سال ساخت و نوع گیربکس بستگی دارد. قبل از خرید، مشخصات خودرو را با کارشناسان فروشگاه چک کنید.

دسته موتور لاستیکی در مقابل هیدرولیکی روی خودرو

آیا می‌توان دسته موتور هیدرولیکی را با لاستیکی جایگزین کرد؟

از نظر فنی، برخی دسته موتورهای لاستیکی ابعاد مشابه نمونه‌ی هیدرولیکی دارند و قابل نصب هستند، اما این کار توصیه نمی‌شود. دلایل:

لرزش کابین به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد، به‌خصوص در خودروهای اتومات و توربو.
فشار بیشتری به دسته‌های دیگر و به بدنه وارد می‌شود.
ممکن است صدای موتور و گیربکس بیشتر به داخل کابین منتقل شود.
در طولانی‌مدت احتمال ترک خوردن براکت‌ها و آسیب به قطعات اطراف بیشتر است.

بهترین انتخاب، استفاده از همان نوعی است که کارخانه‌ی سازنده برای خودرو در نظر گرفته است.

علائم خرابی دسته موتور هیدرولیکی

نشت مایع روغنی یا چسبناک از بدنه‌ی دسته موتور
افزایش ناگهانی لرزش در درجا
نشست دسته موتور و پایین آمدن موتور از یک سمت
صدای کوبش در دست‌انداز

برای فهرست کامل نشانه‌ها و روش تست، مقاله‌ی علائم خرابی دسته موتور را بخوانید و برای برنامه‌ریزی تعویض، به مقاله‌ی زمان تعویض دسته موتور مراجعه کنید.

جمع‌بندی: کدام را انتخاب کنیم؟

اگر خودروی شما در کارخانه به دسته موتور هیدرولیکی مجهز شده، حتماً از همان نوع و ترجیحاً از قطعه‌ی اصلی استفاده کنید؛ صرفه‌جویی در این بخش معمولاً با لرزش بیشتر و خرابی زودهنگام دیگر قطعات جبران می‌شود. برای دسته‌های عقب و شاتونی، دسته موتور لاستیکی باکیفیت کاملاً کارآمد است.

انواع دسته موتور هیدرولیکی و لاستیکی چری و ام وی ام را می‌توانید با ضمانت اصالت کالا از فروشگاه مدیران یدکی تهیه کنید.

سوالات متداول

از کجا بفهمم دسته موتور من هیدرولیکی است؟

دسته موتورهای هیدرولیکی معمولاً بدنه‌ی استوانه‌ای بزرگ‌تر و محفظه‌ی بسته دارند. ساده‌ترین راه، استعلام با نام دقیق مدل خودرو از فروشنده یا مراجعه به کاتالوگ قطعات است.

دسته موتور هیدرولیکی قابل تعمیر است؟

خیر. پس از نشت مایع، دسته موتور هیدرولیکی قابل تعمیر یا شارژ مجدد نیست و باید تعویض شود.

چرا دسته موتور هیدرولیکی گران‌تر است؟

به دلیل ساختار پیچیده‌تر، تعداد قطعات بیشتر، نیاز به آب‌بندی دقیق و مایع مخصوص.

دسته موتور هیدرولیکی یا لاستیکی؟ | تفاوت‌ها، مزایا و کدام را بخریم